Etiket: büyük Türk bilgini Kaşgarlı Mahmut kimdir? Kaşgarlı Mahmut’un çalışmaları.

Kaşgarlı Mahmut Aslen NERELİ , kimdir , kaç yaşında ,biyografisi , hakkında

KÂŞGARLI MAHMUT, büyük bir Türk dil bilginidir. Karahanlı İmparatoru Hasan Hakan’ın amcasının oğlu Prens Hüseyin’in oğludur. Ölmez eseri «Dîvânu Lugaati’t-Türk» ünü 1072’de yazmaya başlamış, 1074’te bitirmiş, 1077’de yeniden gözden geçirerek Bağdat’ta Halife Muktedi’ye sunmuştur. Alp Arslan’ın damadı olan bu 21 yaşındaki Halife’ye himayesinde bulunduğu Türkler’in dilini öğretmek gayesini güden bu eser, mükemmel bir Türk dili ansiklopedisidir. Kâşgarlı Prens Mahmut, bütün Türk diyeleklerini bilirdi, eserinde bütün bunlardan örnekler vermiştir.

Türk dilinin en değerli hazinelerini toplayan bu Arapça-Türkçe ansiklopedik sözlüğe bir de renkli dünya hartası eklenmiştir. Kâşgarlı Mahmut, bu haritada cihanın merkezi olarak Türkistan’ı göstermiştir. Yazar, eserinin önsözünde şöyle diyor:

Kâşgarlı Mahmut bir de «Kitâbu Cevâhi-ru’n-Nahv fî Lugaati’t-Türk» (Türk Diyeleklerinde Dilbilgisi Esasları) diye önemi daha adından belli bir Türkçe dilbilgisi kitabı yazmıştır. «Divan» yazarı çapında bir dil bilgininin bu eserinin bugün elimizde bulunmaması, Türklük için gerçek bir kayıptır. Bu eserin de Arapça yazılması, maksadın Araplar’a Türkçe öğretmek olduğunu gösterir.

Bir dereceye kadar Göktürk Yazıtları istisna edilecek olursa, Türkçe’de yazılmış yüzbinlerce eserin hiçbirisi «Divan» kadar önemli değildir. Bu husus, Kâşgarlı Mahmut’un Türk medeniyet tarihindeki yerini belirtmeye yeter.

Bu ölmez eserin keşfi, Göktürk Yazıtları’ nın çözülmesi gibi Türkolojinin tarihinde dönüm noktası olmuştur. Bu iki eserin bulunması ile Türkoloji, bir hamlede çok büyük mesafe almıştır. Necip Asım Bey tarafından 3 cilt halinde yayınlanan eser, sonra Besim Atalay tarafından 3 ciltte Türkçe’ye çevrilmiş, büyük bir cilt halinde de eserin alfabetik fihristi yayınlanmıştır.

kaynak:nkfu

Etiketler, , , , , , , , , , , ,