Tevfik Fikret Edebi Kişiliği

TEVFİK FİKRET (1867 – 1915)

Tevfik Fikret İstanbul’da doğmuş ve yaşamını bu şehirde geçirmiştir. Aksaray’da Mahmudiye Rüştiyesinde başladığı öğrenimini Galatasaray Lisesinde sürdürdü. Okuldan sonra kısa süreli bazı memurluklarda bulunmuşsa da yaşamı boyunca şiirle uğraştı ve öğretmenlik yaptı.

Tevfik Fikret, Edebiyat-ı Cedîde’nin şiirdeki en büyük ustasıdır. Batılı sanat anlayışının yerleşmesinde önemli rolü olan şair, getirdiği yeniliklerle, işlediği konuların çokluğu bakımından da haklı bir üne sahiptir.

Tevfik Fikret, gururlu ve etkileyici bir kişiliğe sahiptir. Sevgi ve nefretleri, sevinçleri, üzüntüleri, kırgınlıkları, ümitleri, ümitsizlikleri şiirlerinde açıkça görülür. Çevresindeki her türlü zulme ve kötülüğe boyun eğen kişilere meydan okur. Kendisinin onlardan olmadığını ve onlardan nefret ettiğini gururla dile getirir. O, edebiyatımızın en karamsar şairlerinden birisidir. Sürekli acı çeken bir insan görünüşü bütün şiirlerine yansımıştır. Toplumcu şiirlerinde, kişisel üzüntülerine ulusun acılarını da eklemiştir.

O, dizeye kattığı canlılık ve hareket, söz sanatları ve sözcük seçimi ile uyağa verdiği önem bakımından edebiyatımızda az görülen bir sanatçı kişiliğe sahiptir. Bütün duygu ve düşüncelerini çeşitli mecaz ve simgelerle anlatır. Ressam oluşu nedeniyle eşya, renkler ve doğayla çok ilgilenir. Bu yüzden de betimlemeye çok önem vermiştir. Doğa sevgisi ve şiirlerine betimlemeden bir dekor oluşturma çabası onda sık görülür. Doğa, hüzün, keder, karamsarlık, acıma, aile sevgisi, ulus, vatan ve insanlık düşünceleri gibi pek çok tema onun şiirlerinde yer almıştır.

Şiirlerinde sağlam bir dil, biçim, konu ve ahenkle ilgili yenilikler vardır. Aruz ölçüsünü Türkçeye başarıyla uygulamasını bilmiş; nazmı dı£ yazıya yaklaştırmıştır. Nazım, onun şiirlerinde doğal, yer yer yalın, sağlam bir düz yazı yapısı kazanmıştır.

Servet-i Fünûn Döneminde (1896 – 1901) yazdığı şiirlerde kişisel duyguların ve doğanın baskın olduğu görülür. 1901’den sonraysa toplumsal konuları daha çok işleyen şair, aynı zamanda biçime de önem vermiştir.

Bir aruz şairi olan Tevfik Fikret yaşamının son dönemlerinde yazdığı çocuk şiirlerinde hece ölçüsünü kullanmıştır.

Şiirleri, Rilbâb-ı Şikeste, Halûk’un Defteri, Rübâb’tn Cevabı ve Şermln adlı eserlerinde toplanmıştır.

kaynak:nkfu